Wil je een non-fictieboek schrijven en laten uitgeven bij een reguliere uitgerij? Dan wil je ‘de vraag der vragen’ kennen. Die vraag helpt je om een synopsis (ook boekpitch of boekvoorstel genoemd) te schrijven. Natuurlijk is het ook een helpende vraag als je besluit je boek in eigen beheer uit te geven.
De vraag bestaat uit subvragen, die bij elkaar opgeteld een handige structuur bieden voor het uitwerken van je boekidee. Ze laten je nadenken over je motivatie, je lezers, de vertelstructuur, over het belang van het boek. En over vragen als: moet het wel een boek zijn? En weet je zeker dat je heel veel tijd wilt stoppen in het schrijven ervan? Onderschat die laatste overweging niet. Zeker niet als je een onervaren schrijver bent.
Je kunt de antwoorden op deze vragen gebruiken voor het schrijven van een synopsis. Een synopsis heb je nodig om in gesprek te kunnen gaan met een uitgever en die voor je boekidee te interesseren. Het geeft de uitgeverij alle informatie die nodig is om tot een uitgeefbesluit te komen.
De vraag der vragen luidt zo:
Waarom wil je dit boek schrijven?
En dit zijn de subvragen:
Waarom wil JIJ dit boek schrijven?
Ben je geboeid genoeg door dit onderwerp om er lang mee bezig te zijn en er enthousiast over te vertellen? Kun je er diensten, workshops of programma’s aan ophangen? Kun je je eigen nieuwsgierigheid en fascinatie overbrengen op lezers? Wat is je drijfveer? En waarom ben jij de aangewezen persoon om dit boek te publiceren?
Waarom wil je DIT boek schrijven?
Over welke thema’s gaat je boek, zijn ze universeel genoeg zodat ze aantrekkingskracht hebben voor een potentieel grote groep lezers? En waarom is dit boek relevant en voor welke lezer precies? Een boek willen schrijven ‘voor iedereen’ is te algemeen. Iedereen willen bereiken is niemand bereiken.
Waarom wil je dit BOEK schrijven?
Wat is de meerwaarde van een boek t.o.v. een artikel? Waarom is een boek de juiste vorm, wat kun je in een boek doen dat andere media minder geschikt maakt? Je kunt je gedachtegoed immers ook delen via podcasts, een reeks artikelen of documentaire.
HOE wil je dit boek schrijven?
Welke structuur kies je? Ga je chronologisch te werk, dus in volgorde van gebeurtenissen, of thematisch? Hoe zorg je voor spanning in de vertelopbouw? Welke toon en stijl kies je? Voeg ook een ‘beredeneerde inhoudsopgave’ toe aan je boekvoorstel: noem de hoofdstukken en schrijf per hoofdstuk een paar zinnen over wat je erin wilt vertellen.
Een uitgever wil liefst ook graag al een stuk tekst kunnen lezen om gevoel te krijgen bij het boek. Maar als je dat nog niet hebt, laat je dat nog even achterwege.
Mijn zeer gewaardeerde oud-collega Marcella van der Kruk, destijds aqcuirerend redacteur, nu uitgever bij uitgeverij Atlas Contact, maakte jaren geleden deze behulpzame video waarin ze dieper ingaat op de inhoud van de subvragen. De moeite van het kijken waard als je serieus overweegt een non-fictieboek te schrijven. Want zoals Marcella ook aanhaalt, is het schrijven van een boek niet het trekken van een sprintje, maar het lopen van een marathon. Een sterke intrinsieke motivatie en goede voorbereiding zijn dus onontbeerlijk.
Zelf zeg ik er met een knipoog bij: een boek schrijven is het leukst als het af is. Houd je van schrijven (schrappen, herschrijven, herschrijven), zoals ikzelf, dan is een boek schrijven een proces waarmee je jezelf onder de loep neemt, wat een waardevolle investering is in jezelf en je gedachtegoed. Je gaat er lange tijd voor zitten om te ontdekken wat je precies zwart op wit met anderen wilt delen en waarom. Een boek afronden en publiceren is enorm vervullend. Voor het zover is, is het schrijfproces een beproeving die focus, zitvlees, tijd, aandacht en offers vraagt. Vergelijk het met een trompetsolo spelen op een concertpodium. Iedereen snapt dat zoiets een hele opgave is als je geen muziekles hebt genoten, geen jaren ervaring hebt opgedaan in het orkest, professionele begeleiding ontbeert, en als je zelf eigenlijk nooit concerten bezoekt.
Maar als dat allemaal niet afschrikt, ga ervoor!